Σ΄αυτό το ιστολόγιο θα διαβάσετε εκτός των άλλων και την ιστορία του χωριού Αραχναίο που βρίσκεται στο Νομό Αργολίδας.



Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

ΤΑ ΑΘΕΑΤΑ ΣΠΗΛΑΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΟΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΟΥΝΤΑΝ ΠΑΝΑΡΧΑΙΕΣ ΤΕΛΕΤΕΣ

ieros-vrahos
Ο Ιερός βράχος αποτέλεσε εδώ και χιλιάδες χρόνια τη βάση της Αθηναϊκής δημοκρατίας και του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Δεσπόζει σε ύψος 156 μέτρων και λόγω της πλεονεκτικής του θέσης επέτρεπε τον έλεγχο της περιοχής και οι απόκρημνες πλαγιές, τον έκαναν απρόσιτο στους εχθρούς. Στους πρόποδες του υπήρχαν οι πηγές της Κλεψύδρας και του Ασκληπιού, που ευνόησαν την εγκατάσταση των πρώτων κατοίκων της Αττικής στο ευρύχωρο πλάτωμα της κορυφής του βράχου. Κατά τη Μυκηναϊκή εποχή, η Ακρόπολη οχυρώθηκε με κυκλώπεια τείχη για να προστατεύονται τα ανάκτορα των βασιλιάδων. Τους επόμενους αιώνες, τη θέση των κατοικιών των Αθηναίων, πήραν σπουδαία αρχιτεκτονικά κτίσματα. Εκτός από τους εντυπωσιακούς ναούς που βρίσκονταν στην κορυφή του βράχου, στο εσωτερικό του ανακαλύφθηκαν σπηλιές, όπου οι Αθηναίοι λάτρευαν τους θεούς τους και πραγματοποιούσαν κάθε χρόνο τελετές προς τιμή τους. 
 
Σπήλαιο της Αγλαύρου στην ανατολική κλιτύ της Ακρόπολης
Σπήλαιο της Αγλαύρου στην ανατολική κλιτύ της Ακρόπολης 
 
 Μια από αυτές είναι το ιερό της Αγλαύρου, που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Ακρόπολης και θεωρείται το μεγαλύτερο σπήλαιο της πόλης. Σύμφωνα με την επιγραφή που βρέθηκε στον χώρο, το ιερό ήταν αφιερωμένο στην Άγλαυρο, κόρη του μυθικού βασιλιά της Αθήνας, Κέκροπα. Σύμφωνα με τον μύθο, κάποτε η Αθήνα πολιορκούνταν από εχθρικό στρατό και οι κάτοικοι απευθύνθηκαν στο μαντείο των Δελφών για να τους βοηθήσει. Ο χρησμός ανέφερε πως για να σωθεί η πόλη έπρεπε κάποιος να θυσιαστεί με τη θέληση του. Όταν το έμαθε η Άγλαυρος έπεσε από την Ακρόπολη και σκοτώθηκε. Οι Αθηναίοι για να την τιμήσουν διοργάνωναν κάθε χρόνο τα «Αγλαύρεια», όπου έφηβοι άντρες πήγαιναν με την πανοπλία τους στο σπήλαιο και έδιναν όρκο να υπερασπίζονται την πόλη τους στη θεά. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο από το σπήλαιο της Αγλαύρου οι Πέρσες ανέβηκαν στην Ακρόπολη το 480 π.Χ. και την έκαψαν. 
 Ιερά Σπήλαια Πανός, Διός και Απόλλωνα
 
Σπήλαια Πανός Διός Απόλλωνα Υπακραίου. Στο σπήλαιο του Πανός την περίοδο του χριστιανισμού μετατράπηκε σε εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου.
Σπήλαια Πανός, Διός και Απόλλωνα Υπακραίου. Το σπήλαιο του Πανός την περίοδο του χριστιανισμού μετατράπηκε σε εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου. 
 

Ερέχθειο: Ποια είναι η «σκοτεινή» ιστορία και οι μύθοι που... κρύβει;


Το Ερέχθειο είναι από τους πιο ιδιόρρυθμους ναούς της ελληνικής αρχαιότητας. Η ονομασία του, που παραπέμπει στο μυθικό βασιλιά της Αθήνας Ερεχθέα, είναι μεταγενέστερη και αναφέρεται μόνο στον Παυσανία (έστι δε και οίκημα Ερεχθείον καλούμενον, 1, 26,5) και στον Πλούταρχο (843Ε).
Παλαιότερα ήταν γνωστός με την ονομασία ο νεώς ο αρχαίος της Αθηνάς ή απλούστερα ο αρχαίος νεώς ή περιφραστικά ο νεώς ο εν πόλει εν ω το αρχαίον άγαλμα, αφού κτίστηκε στη θέση του παλαιότερου ναού της Αθηνάς.
Προβληματική παραμένει η χρονολόγηση του ναού. Υπάρχουν δύο διαφορετικές απόψεις. Σύμφωνα με την πρώτη ο ναός κτίστηκε κατά τη διάρκεια του πελοποννησιακού πολέμου, ανάμεσα στο 421 με 406 π.Χ., με μια πιθανή διακοπή γύρω στο 413 π.Χ. εξαιτίας της ήττας στη Σικελική Εκστρατεία. Σύμφωνα με τη δεύτερη άποψη που τη διατύπωσε ο W. Dorpfeld, η ανέγερση ξεκίνησε ανάμεσα στο 438 - 431 π.Χ. Ο ναός αποτελούσε μέρος του οικοδομικού προγράμματος του Περικλή, μαζί με τον Παρθενώνα και τα Προπύλαια, με πιθανό αρχιτέκτονα τον Μνησικλή.
Από μια επιγραφή που βρέθηκε στην Ακρόπολη πληροφορούμαστε ότι κατά την επανάληψη των εργασιών αρχιτέκτονας την πρώτη χρονιά ήταν κάποιος Φιλοκλής, που αντικαταστάθηκε τη δεύτερη χρονιά από τον Αρχίλοχο. Η ιδιορρυθμία του ναού οφείλεται στο σχήμα του που είναι διαφορετικό από το συνηθισμένο σχήμα των αρχαίων ναών και οφείλεται:
α) στην ανωμαλία του εδάφους, μια και το έδαφος δεν ήταν επίπεδο,
β) στο γεγονός ότι στο κτίριο έπρεπε να συμπεριληφθούν οι παλαιότερες λατρείες,
γ) οι μυστηριακού χαρακτήρα λατρείες που τελούνταν επέβαλαν μια εντελώς διαφορετική μορφή κτιρίου.
Ο ναός αρχικά ήταν αφιερωμένος στη λατρεία των δύο κύριων θεοτήτων της Αττικής, της Αθηνάς και του Ποσειδώνα (θεοί σύνναοι). Ο Ποσειδώνας, άγνωστο σε ποια χρονική στιγμή, ταυτίστηκε με τον Ερεχθέα. Υπήρχαν βωμοί για τον Ήφαιστο, τον Βούτο, ενώ εδώ κατοικούσε και ο "οικουρός όφις". Το κτίριο στην αρχή πρέπει να ήταν χωρισμένο σε δύο μέρη, ένα ανατολικό και ένα δυτικό. Η αρχική διαίρεση του ναού δε μας είναι γνωστή, εξαιτίας των αλλεπάλληλων μετατροπών στο πέρασμα των χρόνων.
Σύμφωνα με την Alexandra Lesk ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά τον 3ο αι. π.Χ. η οποία ακολουθήθηκε, πιθανώς, από μεγάλου μεγέθους επιδιορθώσεις, στα τέλη του 2ου αι. π.Χ. Παρεμβάσεις στο ναό ίσως σημειώθηκαν και κατά τη μετατροπή σε λατρευτικό χώρο της Julia Domna στο 2ο αι. π.Χ. Γύρω στα τέλη του 4ου αι. μ.Χ. ο λατρευτικός χώρος του ιερού της Αθηνάς Πολιάδας ενοποιήθηκε με τους χώρους λατρείας του Βούτου και του Ηφαίστου σε ενιαίο χώρο με κίονες, τον οποίο κάλυπτε τοξοειδής θολωτή στέγη. Τον 6ο με 7ο αιώνα ο ναός μετατράπηκε σε κτίριο τύπου βασιλικής και χωρίστηκε σε τρία κλίτη.
Μύθοι σχετικοί με το Ερέχθειο
Ο Κέκροπας
Ο Κέκροπας ήταν πανάρχαια μορφή της Αττικής, αυτόχθονας, γεννημένος από την ίδια τη Γη, και διφυής ως προς τη μορφή, δηλαδή, από τη μέση και πάνω ήταν άνθρωπος και από τη μέση και κάτω φίδι. Παντρεύτηκε την Άγραυλο και γέννησε μαζί της τον Ερυσίχθονα -που πέθανε νωρίς- την Άγραυλο (αυτή που μένει στους αγρούς), την Έρση (δροσιά) και την Πάνδροσο. Καθώς έγινε βασιλιάς, ο τόπος που μέχρι τότε ονομαζόταν Ακτική ή Ακτή, από το όνομα του Ακταίου, μετονομάστηκε σε Κεκροπία. Ο Κέκροπας κατοίκησε πάνω στο βράχο, αφού πρώτα έκτισε τα τείχη. Όταν έφτασαν από τη θάλασσα οι Κάρες και από τη στεριά οι Βοιωτοί, ο Κέκροπας, για να τους αντιμετωπίσει, σκέφτηκε να μαζέψει τους κατοίκους που ως τότε ζούσαν σκόρπιοι και να τους βάλει να μείνουν σε χωριά που μετά τα οργάνωσε σε ενιαία πόλη. Με τους κατοίκους ενωμένους αντιμετώπισε τους εισβολείς.

Μυρμιδόνες, τα μυρμήγκια που έγιναν τρομεροί πολεμιστές στον στρατό του Αχιλλέα


Ο ομηρικός μύθος λέει ότι η πανοπλία τους ήταν ασήκωτη και στον Τρωικό πόλεμο κυρίευσαν συνολικά 23 πόλεις.
Στην Αρχαία Ελλάδα ο πόλεμος ήταν καθημερινό φαινόμενο στις κοινωνίες και οι στρατιώτες που πολεμούσαν ήταν σεβαστοί από τους πολίτες. Εκτός από τους Σπαρτιάτες του Λεωνίδα, υπήρχαν πολλές φυλές στον ελλαδικό χώρο που φημίζονταν για την ανδρεία
και τις πολεμικές τους ικανότητες. Μία από αυτές ήταν οι Μυρμιδόνες του Αχιλλέα, που ταξίδεψαν στην Τροία για να πολεμήσουν στο πλευρό του. Διακρίθηκαν για την τόλμη και την αποτελεσματικότητά τους στο πεδίο της μάχης.
Ο μύθος των Μυρμιδόνων
Οι Μυρμιδόνες κατάγονταν από τον Αιακό, τον γιο του Δία και της Αίγινας. Σύμφωνα με έναν από τους μύθους, η Ήρα για να εκδικηθεί την απιστία του συζύγου της έστειλε στο νησί του Αισώπου, την Αίγινα, τρία φίδια. Τα ερπετά δηλητηρίασαν το νερό και όλοι οι κάτοικοι του νησιού βρήκαν τραγικό θάνατο. Ο μόνος που επέζησε, ήταν ο Αιακός.Τότε η μητέρα του Αίγινα, για να μην είναι μόνος του, παρακάλεσε τον Δία να τον βοηθήσει.
«Ο Δίας μετέτρεψε τα μυρμήγκια που βρισκόταν σε ένα σάπιο κορμό δέντρου σε ανθρώπους, τους Μυρμιδόνες.»
Μυρμιδόνες
Ο Αιακός απέκτησε τρεις γιους. Ένας από αυτούς ήταν ο Πηλέας, ο οποίος, αφού σκότωσε τον έναν αδερφό του, κατέφυγε με μερικούς Μυρμιδόνες στην περιοχή της Φθίας, τη σημερινή ανατολική Φθιώτιδα και δημιούργησε το βασίλειο των Μυρμιδόνων. Ο Πηλέας παντρεύτηκε τη θεά της θάλασσας, Θέτις, και απέκτησαν έναν γιο, τον Αχιλλέα.
Ο Αχιλλέας ήταν άτρωτος και υπό τη βασιλεία του οι Μυρμιδόνες γνώρισαν μεγάλη δόξα, όταν πήραν μέρος στον πόλεμο της Τροίας.
Οπλισμός Η πανοπλία των πολεμιστών έπαιζε σημαντικό ρόλο στην προστασία τους από τα χτυπήματα των εχθρών. Ήταν έμβλημα κύρους και ήταν διαφορετική για κάθε φυλή. Ήταν βαριά και συνήθως κατασκευάζονταν από χαλκό και μπρούτζο. Η πανοπλία των Μυρμιδόνων είχε καφέ χρώμα όπως και τα μυρμήγκια, από τα οποία κατάγονταν.

Η Θέτις παραλαμβάνει από τον Ήφαιστο την ασπίδα του Αχιλλέα
Η πιο περίτεχνη και καλύτερη πανοπλία άνηκε στον βασιλιά τους, τον Αχιλλέα, καθώς την είχε κατασκευάσει ο θεός Ήφαιστος. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Τροία, ο Αχιλλέας έχασε την πανοπλία του, όταν ο Πάτροκλος την φόρεσε για να παραπλανήσει τους Τρώες και σκοτώθηκε από τον Έκτορα. Τότε η μητέρα του Αχιλλέα, Θέτις, ζήτησε από τον Ήφαιστο να του φτιάξει μια καινούργια. Η νέα του ασπίδα του ήταν ένα έργο τέχνης και περιγράφεται με κάθε λεπτομέρεια από τον Όμηρο. Από το κέντρο ως την άκρη της υπήρχαν λαξευμένες παραστάσεις με εικόνες από τη θάλασσα, τον ουρανό, τη γη , το ήλιο το φεγγάρι και τα αστέρια. Ο Ήφαιστος είχε χαράξει πάνω στην ασπίδα δύο πολιτείες, στη μία οι άνθρωποι παρουσιάζονταν να ζουν ειρηνικά και στη δεύτερη με πόλεμο. Η ασπίδα του Αχιλλέα εξιστορούσε τη χαρά της ειρήνης και τη συμφορά του πολέμου.

Πέμπτη, 5 Οκτωβρίου 2017

Έχει ενδιαφέρον: Δείτε τι έτρωγαν οι Αρχαίοι Έλληνες – Αυτά είναι τα μυστικά της ευζωίας τους!


Πώς τρέφονταν οι άνθρωποι στην Αρχαία Ελλάδα; Θα εκπλαγείς όταν διαβάσεις ποια τροφή, που σήμερα θεωρείται «απαγορευμένη», έτρωγαν καθημερινά και ποιο γεύμα της ημέρας θεωρούσαν το πιο σημαντικό.
Οι συνήθειες των αρχαίων Ελλήνων δεν βασίζονταν στην ταχύτητα και την εξοικονόμηση χρόνου όπως του σύγχρονου ανθρώπου, αλλά προέκυπταν από μια βαθιά και λεπτομερή μελέτη των αναγκών του σώματος και του πνεύματος.
Η διατροφή τους, που αποτελούσε ένα σημαντικό κομμάτι της φιλοσοφικής τους θεώρησης, υπάκουε σε κανόνες που συνδύαζαν την απόλαυση με την ευεξία. Είναι πολύ ενδιαφέρον λοιπόν να γνωρίσουμε πώς φρόντιζαν εκείνοι μια από τις πιο βασικές ανάγκες τους, ακόμα κι αν σήμερα είναι δύσκολο να ακολουθήσουμε κατά γράμμα το διατροφικό τους πρόγραμμα.
Σε αντίθεση με αυτό που πολλοί διατροφολόγοι υποστηρίζουν σχετικά με τα οφέλη ενός πλουσιοπάροχου πρωινού, οι αρχαίοι Έλληνες και δη οι Αθηναίοι, έτρωγαν ξεκινώντας τη μέρα τους ένα πολύ λιτό γεύμα που περιελάμβανε το «ακράτισμα», δηλαδή λίγο κριθαρένιο ψωμί, βουτηγμένο σε ανέρωτο κρασί (ο άκρατος οίνος). Μερικές φορές πρόσθεταν ελιές και σύκα.
Πιο συχνά όμως το πρωινό τους περιοριζόταν στον «κυκεώνα», ένα ρόφημα από βρασμένο κριθάρι, αρωματισμένο με μέντα ή θυμάρι, που πίστευαν ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Ακόμα μια αντίθεση των αρχαίων με τους σύγχρονους Έλληνες είναι το δείπνο.
Σήμερα ο περισσότεροι γιατροί συμβουλεύουν το βραδινό μας γεύμα να είναι ελαφρύ και να το καταναλώνουμε πριν από τις 20:00. Κι όμως για τους αρχαίους το δείπνο ήταν το βασικό γεύμα της ημέρας και το έτρωγαν μόνο μετά τη δύση του ηλίου!
Μάλιστα αυτό το γεύμα ήταν πολύ πλούσιο και συνοδευόταν και από επιδόρπια, τα λεγόμενα τραγήματα, που μπορεί να ήταν φρούτα φρέσκα ή ξηρά, κυρίως σύκα, καρύδια, σταφύλια ή γλυκά με μέλι. Το μεσημέρι συνήθιζαν να τρώνε ψάρια, όσπρια, ή πρόχειρα φαγητά όπως ψωμί, τυρί, ελιές, αυγά, ξηρούς καρπούς και φρούτα.
Επίσης μια τροφή που ποτέ δεν έλειπε από το τραπέζι τους ήταν το κρέας. Φυσικά οι πρώτες ύλες εκείνη την εποχή ήταν πολύ πιο «καθαρές», καθώς τα ζώα στρέφονταν μόνο από τη φύση, ενώ οι καρποί της γης ήταν ανόθευτοι , χωρίς χημικά ή φυτοφάρμακα.
Οπότε η κατανάλωση κρέατος, ακόμα και σε καθημερινή βάση, δεν ήταν καθόλου επιβαρυντική για τον οργανισμό. Οι αρχαίοι έδειχναν ιδιαίτερη προτίμηση στο χοιρινό και στο μοσχάρι, ενώ σπανιότερα έτρωγαν κατσίκι και αρνί. Επίσης αγαπούσαν πολύ και το κυνήγι , κυρίως τις τσίχλες, τα ορτύκια και τα ελάφια. Μάλιστα, για να είναι μαλακά τα κρέατα έκαναν ότι και εμείς σήμερα, δηλαδή τα μαρίναραν, κυρίως με χορταρικά.

Οι σύζυγοι του Διός

Ο Δίας ή Ζεύς γιός του Κρόνου και της Ρέας ήταν ο μέγιστος θεός του αρχαιοελληνικού δωδεκάθεου ο πατέρας θεών και ανθρώπων, εκτός απο την επίσημη σύζυγο του Ήρα αναφέρονται πληθώρα απο γυναίκες και ερωμένες με τις οποίες απέκτησε αμέτρητα παιδιά.

Ως σύζυγοι του Διός αναφέρονται οι παρακάτω:

1η η ΜΗΤΙΣ
ΜΗΤΙΣ = Η πονηριά, η καπατσοσύνη.

Αυτή επέτρεψε στον πρωτόγονο Άνθρωπο να επιβιώσει στην άγρια Φύση. Ο Άνθρωπος, ακόμη, δεν καλλιεργεί, δεν ζει σε οργανωμένες κοινωνίες.

Με αυτήν αποκτά το πρώτο τέκνο του, την ΑΘΗΝΑ (θεά της Σοφίας), μ` έναν τρόπο εξαιρετικά συμβολικό. Η ΜΗΤΙΣ είναι έγκυος στην Αθηνά, όταν ο Ζευςς την καταπίνει, εξ αιτίας χρησμού ότι κάποιο επόμενο τέκνο του, θα τον ανατρέψει-καταστρέψει.

Η Μήτις παρέμεινε μόνιμα στην κοιλιά του ενώ η ΑΘΗΝΑ εξήλθε αργότερα από το κεφάλι του.

Συμβολισμός: Η Πονηριά (Πανουργιά) «χωνεύεται» (εξελίσσεται) και αν και παραμένει (δεν χάνεται),«μεταλλάσσεται» σε ΣΟΦΙΑ.

ΣΟΦΙΑ = σύνδεση της γνώσης με την εμπειρία, η σφαιρική κρίση, η αντίληψις καταστάσεων και γεγονότων.

Αν παραμείνει μόνον «πονηριά», θα καταστρέψει τον φορέα της.

2η η ΘΕΜΙΣ
ΘΕΜΙΣ = Αυτό που έχει τεθεί (τίθημι), αυτό που ισχύει.

Εδώ εμφανίζεται η «Δικαιοσύνη», ο Άνθρωπος δημιουργεί «κοινωνίες» με κανόνες δικαιοσύνης.

Με τις κόρες τους, τις ΩΡΕΣ (= Εποχές) και τις ΜΟΙΡΕΣ (= μοιρασιά, μερίδιο), δηλώνεται ότι ο Άνθρωπος, αρχίζει να οργανώνει την ζωή του ανάλογα με τις εποχές και ν` αντιλαμβάνεται ότι λαμβάνει «μερίδιο» ανάλογα με τις πράξεις του (και όχι με βάση το «πεπρωμένο» του).

Ο Άνθρωπος δεν έχει «πεπρωμένο». Το δημιουργεί μόνος του με τις πράξεις του και τις παραλείψεις του. «Αιτία ελομένου Θεός αναίτιος» = Ο Θεός είναι αναίτιος για ό,τι (με ελεύθερη βούληση) επιλέγει ο Άνθρωπος.

3η η ΕΥΡΥΝΟΜΗ
ΕΥΡΥΝΟΜΗ = Εύρος + Νόμος (οι νόμοι διευρύνονται).

Εμφανίζεται το ΚΑΛΛΟΣ, ο θαυμασμός της μορφής (ευμορφία, ομορφιά).

Ο Άνθρωπος ξεπερνά την ζωώδη σεξουαλική ικανοποίηση και αρχίζει να θαυμάζει τα φυσικά προσόντα κάθε ατόμου αλλά και της Φύσεως.

Οι κόρες τους, οι 3 ΧΑΡΙΤΕΣ (ΑΓΛΑΪΑ, ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ, ΘΑΛΕΙΑ):

ΑΓΛΑΪΑ = φωτεινή, λαμπερή.

ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ = η έχουσα καλή φρόνηση.

ΘΑΛΕΙΑ = η δροσιά.

Δηλώνουν την νέα κατάσταση στην εξέλιξη του Ανθρώπου.

Τετάρτη, 27 Σεπτεμβρίου 2017

Ο αρχαίος ιατρός Ασκληπιός και οι αναστάσεις των νεκρών

Όλοι έχουν διαβάσει για τον Ασκληπιό, του οποίου η βιογραφία είναι πράγματι μυθιστορηματική. Δεν είμαστε, βεβαίως, σε θέση να γνωρίζουμε τα όρια μεταξύ μύθου και... πραγματικότητας. Αν, για παράδειγμα, αυτό που θεωρούμε ως ανάσταση ήταν ένα είδος νεκροφάνειας ή όχι. Εμείς τα κείμενα ερευνούμε και τίποτε άλλο. Ας διαβάσουμε, λοιπόν, τι αναφέρουν αυτά τα κείμενα για τον Ασκληπιό:

Ως γνωστόν, ο Ασκληπιός (ο Esculapius των Λατίνων), εί­ναι παράλληλα ήρωας και θεός της ιατρικής. Εί­ναι γιος του Απόλλωνα· οι μύθοι όμως που έχουν σχέση με τη γέννηση του διαφέρουν αρ­κετά. Τις περισσότερες φορές - πρόκειται συ­γκεκριμένα για την εκδοχή που παραδέχεται ο Πίνδαρος - λένε πως ο Απόλλωνας ερωτεύτηκε την Κορωνίδα, κόρη του Θεσσαλού βασιλιά Φλεγύα, και την άφησε έγκυο· τον καιρό όμως που η Κορωνίδα περίμενε παιδί παραδόθηκε στον έρωτα ενός θνητού, του "Ισχη, του γιου του Έλατου.

Ο Απόλλωνας έμαθε το παράπτωμα αυτό από την αδιακρισία μιας κουρούνας (ή και από το χάρισμα του να μαντεύει) και σκότωσε την άπιστη· τη στιγμή που το σώμα της Κορωνί­δας τοποθετήθηκε επάνω στην πυρά και σύντο­μα θα καιγόταν, ο Απόλλωνας τράβηξε από τα σπλάχνα της το παιδί, ζωντανό ακόμη. Έτσι γεννήθηκε ο Ασκληπιός.

Σύμφωνα με άλλη εκ­δοχή, που σκοπό είχε να εξηγήσει, γιατί ο Ασκληπιός ήταν ο μεγάλος θεός της Επιδαύρου στην Πελοπόννησο, ο Φλεγύας, μεγάλος λη­στής, ήρθε στη χώρα να πληροφορηθεί για τα πλούτη που είχε και να μελετήσει με ποιο τρόπο θα γινόταν κύριος της. Συνοδευόταν από την κό­ρη του. Στη διάρκεια του ταξιδιού την αποπλά­νησε ο Απόλλωνας και αυτή έφερε στον κόσμο ένα γιο, στη γη της Επιδαύρου, στους πρόποδες ενός βουνού που λεγόταν Μύρτιο.

Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Φθινοπωρινή Ισημερία και Αρχαίες Ελληνικές Μυστηριακές τελετές

tripodas
Η φετινή Ισημερία Σεπτεμβρίου συμβαίνει σήμερα 22/9, ακριβώς στις 20:02 UTC.
Φθινοπωρινή ισημερία έχουμε την 22α Σεπτεμβρίου, γιατί κατά την ημερομηνία αυτή ο Ήλιος εισέρχεται στον αστερισμό του Ζυγού (στις 23:45 μ.μ. φέτος) κι έτσι εισερχόμαστε αστρονομικά στην εποχή του φθινοπώρου.
Η Φθινοπωρινή Ισημερία του Ηλίου συμβολίζει την εμφάνιση της ανθρώπινης ψυχής που αντιπροσωπεύει την εκδήλωση της Λογικής Νοήσεως (3ο ιερό δράμα της εξελικτικής πορείας της φύσεως). Στ’ άλλα επίπεδα έχουμε την πρώτη εμφάνιση των όντων κάθε επιπέδου.
Οι Ορφικοί κατά τη Φθινοπωρινή Ισημερία εκδήλωναν την λατρεία τους προς τη Φύση γιατί έφερνε στο «Είναι» τους τα Όντα. Πρωτίστως όμως ο εορτασμός στρεφόταν στο γεγονός της εμφάνισης της ανθρώπινης ψυχής. Την ψυχή αυτήν την ονόμαζαν Κόρη Πρωτογόνη, σπούδαζαν τις εκδηλώσεις της από τις οποίες έφθασε να διακριθεί ως νοητικό ον της Φύσεως (λογική νόηση).
Η πρώτη μύηση στα Ορφικά μυστήρια λάμβανε χώραν αμέσως μετά τη Φθινοπωρινή Ισημερία. Κατά τη μύηση αυτή αποκαλύπτονταν τα περί της συστάσεως της μητέρας Γης και της εμφανίσεως τής ανθρώπινης ψυχής. Στα Ελευσίνια μυστήρια κατά τη Φθινοπωρινή Ισημερία γινόταν η εισαγωγή των αμύητων. Κατά την εισαγωγή λάμβανε χώραν μακρά τελετή για την εμφάνιση στο «Είναι» της Κόρης της Πρωτογόνης.
Έλεγαν ότι η Κόρη η Πρωτογόνη είναι κόρη του Ουρανού και της Γης, δηλαδή αποτέλεσμα της επιμιξίας των δυνάμεων του Ουρανού (που συμβολίζει τον άπειρο χώρο δηλαδή τη Συνεχή ή Αμέριστη ουσία) και της Γης (που συμβολίζει την Ατομική ή Μεριστή ουσία).
Με την τελετή αυτήν οι Μύστες της Ελευσίνας απέδιδαν ευγνωμοσύνη προς τη θεία Φύση η οποία έφερε στο «Είναι» το ψυχικό «Είναι» κάθε οντότητας. Έτσι οι Μύστες ως πρώτο αντικείμενο είχαν να εξετάσουν ποια ήταν η Κόρη η Πρωτογόνη, δηλαδή πώς εμφανίσθηκε η ψυχή της Φύσεως.
Η περίοδος από τη Φθινοπωρινή Ισημερία μέχρι την Χειμερινή Τροπή του Ηλίου συμβολίζει την περίοδο κατά την οποία η ψυχή του ανθρώπου θα περάσει το πρώτο στάδιο εξελίξεώς της που είναι η καλλιέργεια των σπερμάτων τών, προς γονιμοποίηση, Ιδεών.
Τα σπέρματα αυτά κυοφορούνται κατά τις διαδοχικές ενσαρκώσεις, με την επενέργεια του νόμου της Ειμαρμένης. Κατά την περίοδο αυτήν η ανθρώπινη ψυχή θα δεχθεί τις επιδράσεις του Ουρανού, θα διαπλάσει τον ηθικό χαρακτήρα της και θα διαμορφώσει τη συνείδησή της κατά τρόπον ώστε να διακανονίζει τη ζωή της σε αρμονία προς τους όμοιούς της.
Οι Ορφικοί θεωρούσαν την περίοδο από τη Φθινοπωρινή ισημερία μέχρι τη Χειμερινή τροπή του Ηλίου ως αντιστοιχούσα προς την πρώτη περίοδο του ανθρωπίνου γένους κατά την οποία η ανθρώπινη ψυχή κατόρθωσε να εκδηλώσει τις δυναμικότητές της που της επέτρεψαν να χαρακτηρισθεί ως πραγματικό νοητικό Ον.
Έτσι κατόρθωσε να βρει το δρόμο προς σύσταση των ανθρώπινων κοινωνιών οι οποίες θα της εξασφάλιζαν την πρόοδό της. Οι ατμοσφαιρικές μεταβολές αυτήν τη χρονική περίοδο έλεγαν ότι είναι η ζώσα αλληγορική εικόνα της πρώτης ψυχικής ιστορίας του ανθρώπινου γένους. Η πτώση των υδάτων κατά τη χρονική αυτή περίοδο έλεγαν ότι εικονίζει τις κατερχόμενες από τον ουρανό ακτίνες του φωτός.
Επίσης, έλεγαν, ότι όπως καλλιεργείται η Γη για να εκδηλώσει τη βλάστηση, έτσι πρέπει να καλλιεργούνται και οι ανθρώπινες ψυχές για να εκδηλώσουν τις δυνάμεις τους και να τις μεταβάλουν σε Ιδέες και συναισθήματα. Επίσης όπως τα ύδατα καθιστούν γόνιμη τη Γη προς καλλιέργεια των σπερμάτων από τα οποία θα εμφανισθεί η βλάστηση και από αυτήν τα άνθη και οι καρποί, έτσι και οι ανθρώπινες ψυχές πρέπει να εκδηλωθούν.
Τα Ελευσίνια Μυστήρια εικόνιζαν, επίσης, την περίοδο από τη Φθινοπωρινή Ισημερία μέχρι τη Χειμερινή Τροπή του Ηλίου ως αντιστοιχούσα στην περίοδο που η μητέρα Γη αναπαύεται και αναδιοργανώνει τις δυνάμεις της για να παρασκευασθεί να δεχθεί στους κόλπους της προς γονιμοποίηση τα σπέρματα των καρπών. Επίσης εκτός από τις εσωτερικές τελετές, είχαν και εξωτερικές εκδηλώσεις. Έτσι κατά τις αρχές του Φθινοπώρου έρχονταν και παρέμεναν στον παρακείμενο Ναό του Παρθενώνος, παρθένες της πόλεως των Αθηνών, οι οποίες ύφαιναν τον πέπλο της θεάς της Σοφίας, Αθηνάς.
Οι παρθένες αυτές, που παρέμεναν εκεί επί έξι μήνες για να φτιάξουν το έργο τους, αλληγορούσαν την αγνότητα τής ψυχής η οποία κατά τους μήνες του Φθινοπώρου και του Χειμώνα θα δεχθεί το σπέρμα της θείας ιδεολογίας, θα καλλιεργήσει και θα εκδηλώσει αυτό με τ’ αποτελέσματά του και θα υφάνει πέπλο με τον οποίο περιβαλλόμενη θ’ αναγορευθεί θυγατέρα της Σοφίας» (1).
Τα Ελευσίνια Μυστήρια αποτελούσαν αναμφισβήτητα έναν από τους πιο ιερούς και σεβαστούς θεσμούς, ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού. Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, ιδρυτής των Ελευσινίων Μυστηρίων φέρεται ο Εύμολπος, ή ο Μουσαίος ο οποίος ήταν γιος του Ορφέα, υπάρχουν όμως και πλήθος άλλων εκδοχών, έτσι ώστε σήμερα να είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπορούμε να καταλήξουμε σ’ ένα ασφαλές συμπέρασμα, ως προς τον λόγο της εμφάνισή τους, τον τρόπο της διεξαγωγής τους αλλά και το ακριβές περιεχόμενο των διδασκαλιών και των μυήσεών τους, όπως αναφέρεται από πολλούς ερευνητές.
Μία έρευνά μου (Στυλιανός Τάκας), όμως, που έγινε επάνω στην Οδύσσεια του Ομήρου με την αναφορά του στις πόλεις που επισκέφθηκε ο Οδυσσέας φανερώνει ότι είναι όντως δημιουργοί των Ελευσινίων Μυστηρίων οι Εύμολπος, Διοκλής, Κελεός και Τριπτόλεμος. Ας αφουγκραστούμε ένα απόσπασμα από το βιβλίο «Οδύσσεια ο δρόμος της Μύησης» :
Ίσμαρος: γιος του Ευμόλπου από τον οποίο πήρε το όνομα η πόλη.
Εύμολπος: Βασιλιάς της Θράκης και της Ελευσίνας, γενάρχης των Ευμολπιδών.
Ευμολπίδες: όνομα απογόνων του Ευμόλπου, ιερέων της Αττικής και των Ελευσινίων μυστηρίων.
Ας δούμε ποιος ήταν ο Εύμολπος. Στον Ομηρικό προς τη Δήμητρα ύμνο αναφέρεται, ότι η θεά δίδαξε στον Εύμολπο, εκτός από τα Καβείρια και τα Ελευσίνια, σεμνά της μυστήρια. Σας παρουσιάζω το απόσπασμα: Μία από τις θυγατέρες του Ελευσινίου Κελεού λέει στη θεά Δήμητρα:
«Καλή μου γυναίκα (Μαία), πρέπει, παρά τη θλίψη μας, να υπομείνουμε ό,τι οι θεοί μας δίνουν, γιατί είναι ισχυρότεροι από μας τους αδύνατους ανθρώπους, αλλά θα σου υποδείξω τους πολίτες που κατέχουν εδώ τις τιμές και τη δύναμη και επί κεφαλής του λαού μας αμύνονται στα τείχη της πόλης μας με την ευθύτητα των σκέψεων και των αποφάσεών τους.
Ο σοφός Τριπτόλεμος, ο Διοκλής, ο Πολύξενος και ο άμεμπτος Εύμολπος»… και πιο κάτω: … «Μετά δίδαξε ( η θεά Δήμητρα) τους τρεις βασιλείς τούς επιτηρητές της δικαιοσύνης, τον Τριπτόλεμο, το Διοκλή τον αρματηλάτη , τον ισχυρό Εύμολπο και αυτόν τον Κελεό, τον ηγέτη του λαού, την ορθή τέλεση των ιερουργιών, αποκάλυψε σ’όλους τα αγαθά όργια και τις σεμνές τελετές, τις οποίες ούτε πρέπει να παραλείπουμε, ούτε να κοινολογούμε, ούτε να γνωστοποιούμε…».
Ο Ευριπίδης, επίσης, στην τραγωδία του «Ερεχθεύς», ονομάζει τον Εύμολπο, αρχηγό των Θρακών, οι οποίοι βοήθησαν, σαν σύμμαχοι, τους Ελευσίνιους εναντίον των Αθηναίων. Αναφέρει, μάλιστα, ότι σκοτώθηκε από τον Ερεχθέα, όταν ο τελευταίος θέλησε να ενώσει πολιτειακά την Ελευσίνα με την Αθήνα.
Αν παρακάμψουμε τον ύμνο, ιδρυτές επίσης των Ελευσινίων μυστηρίων κατ’άλλους, εκτός από τη Δήμητρα, φέρονται ο Μουσαίος γιος του Ορφέως και ο Ερεχθεύς, ο οποίος λέγεται ότι έφερε το σιτάρι από την Αίγυπτο.
Οι Ευμολπίδες, όμως, για χίλια χρόνια ιερουργούσαν στα Ελευσίνια μυστήρια. Ο Ιεροφάντης και η Ιεροφάντις, στα Ελευσίνια μυστήρια, ήταν πάντοτε από το γένος των Ευμολπιδών, καθώς επίσης και ένας από τους τέσσερις επιμελητές των μυστηρίων, δίκαζαν μάλιστα και τα παραπτώματα τα σχετικά με τα μυστήρια.
Στα Ελευσίνια μυστήρια, λατρεύονταν η Δήμητρα και η Περσεφόνη. Ο Ησύχιος αναφέρει: «Ὁμόβωμοι θεοί, ἐν Ἐλευσῖνι Δήμητρος και Κόρης εἰσίν». Αναφέρουν μάλιστα, ότι η Δήμητρα ήταν θεά πελασγικής καταγωγής και οι Ελευσίνιοι Πελασγοί αναμείχθηκαν με τους, κατόπιν, ελθόντες εκεί Θράκες του Ευμόλπου.
Αυτό όμως που γνωρίζουμε σήμερα, με βεβαιότητα, είναι ότι υπήρχαν τα Μικρά Ελευσίνια , τα οποία αποτελούσαν την βασική προετοιμασία για τη διεξαγωγή των Μεγάλων Ελευσινίων που ήταν βεβαίως και τα σημαντικότερα και τα οποία διαρκούσαν 9 ημέρες, ξεκινώντας από τη δέκατη Πέμπτη ημέρα του μήνα Βοηδρομιώνα.
Ωστόσο επειδή δεν υπάρχει πλήρης αντιστοιχία μεταξύ του αρχαίου ημερολογίου και του σημερινού, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την ακριβή ημερομηνία τής διεξαγωγής τους και για το λόγο αυτό, έχουν κατά καιρούς προταθεί πολλές και διάφορες εκδοχές.
Φθινοπωρινή Ισημερία και Αρχαίες Ελληνικές Μυστηριακές τελετές
Σήμερα θα επιχειρήσω (2) μία νέα προσέγγιση του υπολογισμού της ακριβούς ημερομηνίας της διεξαγωγής των Ελευσινίων Μυστηρίων (3), βάσει κάποιων ιδιαίτερων αστρονομικών χαρακτηριστικών, τα οποία ποτέ μέχρι τώρα δεν έχουν λάβει υπόψη τους οι σύγχρονοι ερευνητές, αναφέρει ο Γιώργος Χαραλαμπίδης.
«Γνωρίζουμε ότι οι αρχαίες μυστηριακές τελετές, ήταν πάντοτε άμεσα συνδεδεμένες με κάποια συγκεκριμένα αστρονομικά φαινόμενα. Μέσα στο μήνα Σεπτέμβριο λοιπόν, το μήνα της διεξαγωγής των Ελευσινίων Μυστηρίων, συμβαίνει ένα αστρονομικό γεγονός κορυφαίας σημασίας, το οποίο δεν θα μπορούσε σε καμμία περίπτωση να περάσει απαρατήρητο από το, επίσης κορυφαίο, αυτό θρησκευτικό γεγονός.

Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

Φθινοπωρινή Ισημερία


Φθινοπωρινή ισημερία έχουμε την 23η Σεπτεμβρίου, γιατί κατά την ημερομηνία αυτή ο Ήλιος εισέρχεται στον αστερισμό του Ζυγού (στις 11:22 π.μ. φέτος) και έτσι εισερχόμαστε αστρονομικά στην εποχή του φθινοπώρου.
Βέβαια η πραγματική ισομερία των ωρών της Ανατολής και της Δύσεως φέτος είναι στις 26 Σεπτεμβρίου (Ανατολή Ηλίου 6:16 π.μ. - Δύση 18:17 μ.μ.) αλλά  αστρονομικά την τοποθετούμε στις 23 Σεπτεμβρίου.


«Η Φθινοπωρινή Ισημερία του Ηλίου συμβολίζει την εμφάνιση της ανθρώπινης ψυχής για να αντιπροσωπευθεί η εκδήλωσις της Λογικής Νοήσεως (3ο ιερό δράμα της εξελικτικής πορείας της φύσεως).
Στα άλλα επίπεδα έχουμε την πρώτη εμφάνιση των όντων κάθε επιπέδου.

Οι Ορφικοί κατά την Φθινοπωρινή Ισημερία εκδήλωναν την λατρεία τους προς την Φύση γιατί έφερνε στο «Είναι» τους τα Όντα.
Πρωτίστως όμως ο εορτασμός στρεφόταν στο γεγονός της εμφανίσεως της ανθρώπινης ψυχής.
Την ψυχή αυτήν την ονόμαζαν Κόρη Πρωτογόνη, σπούδαζαν τις εκδηλώσεις της, και έφθασαν στο σημείο 

να την διακρίνουν ως νοητικό ον της Φύσεως (λογική νόησις).
Η πρώτη μύησις στα Ορφικά μυστήρια λάμβανε χώραν αμέσως μετά την Φθινοπωρινή Ισημερία.
Κατά την μύηση αυτή αποκαλύπτονταν τα περί της συστάσεως της μητέρας Γης και της εμφανίσεως τής ανθρώπινης ψυχής.
Στα Ελευσίνια μυστήρια κατά την Φθινοπωρινή Ισημερία γινόταν η εισαγωγή των αμυήτων.
Κατά την εισαγωγή λάμβανε χώραν μακρά τελετή για την εμφάνιση στο «Είναι» της Κόρης της Πρωτογόνης.
Έλεγαν ότι η Κόρη η Πρωτογόνη είναι κόρη του Ουρανού και της Γης, δηλαδή αποτέλεσμα της επιμιξίας των δυνάμεων του Ουρανού (που συμβολίζει τον άπειρο χώρο δηλαδή την Συνεχή ή Αμέριστη ουσία) και της Γης (που συμβολίζει την Ατομική ή Μεριστή ουσία). 


Με την τελετή αυτήν οι Μύστες της Ελευσίνος απέδιδαν ευγνωμοσύνη προς την θεία Φύση η οποία έφερε στο «Είναι» το ψυχικό «Είναι» κάθε οντότητος.
Έτσι οι Μύστες ως πρώτο αντικείμενο είχαν να εξετάσουν ποιά ήταν η Κόρη η Πρωτογόνη, δηλαδή πώς εμφανίσθηκε η ψυχή της Φύσεως.
Η περίοδος από την Φθινοπωρινή Ισημερία μέχρι την Χειμερινή Τροπή του Ηλίου συμβολίζει την περίοδο κατά την οποία η ψυχή του ανθρώπου θα περάσει το πρώτο στάδιο εξελίξεώς της που είναι η καλλιέργεια των σπερμάτων τών, προς γονιμοποίηση, Ιδεών.
Τα σπέρματα αυτά κυοφορούνται κατά τις διαδοχικές ενσαρκώσεις, με την επενέργεια του νόμου της Ειμαρμένης. Κατά την περίοδο αυτήν η ανθρώπινη ψυχή θα δεχθεί τις επιδράσεις του Ουρανού, θα διαπλάσει τον ηθικό χαρακτήρα της και θα διαμορφώσει την συνείδησή της κατά τρόπον ώστε να διακανονίζει την ζωή της σε αρμονία προς τους όμοιούς της.
Οι Ορφικοί θεωρούσαν την περίοδο από την Φθινοπωρινή ισημερία μέχρι την Χειμερινή τροπή του Ηλίου ως αντιστοιχούσα προς την πρώτη περίοδο του ανθρωπίνου γένους κατά την οποία η ανθρώπινη ψυχή κατόρθωσε να εκδηλώσει τις δυναμικότητές της που της επέτρεψαν να χαρακτηρισθεί ως πραγματικό νοητικό Ον.
Έτσι κατόρθωσε να βρει το δρόμο της δημιουργίας των ανθρωπίνων κοινωνιών οι οποίες θα της εξασφάλιζαν την πρόοδό της.
Οι ατμοσφαιρικές μεταβολές αυτήν την χρονική περίοδο έλεγαν ότι είναι η ζώσα αλληγορική εικόνα της πρώτης ψυχικής ιστορίας του ανθρωπίνου γένους.
Η πτώσις των υδάτων της βροχής, κατά την χρονική αυτή περίοδο, έλεγαν ότι εικονίζει τις κατερχόμενες από τον ουρανό ακτίνες του φωτός.
Επίσης, έλεγαν, ότι όπως καλλιεργείται η Γη για να εκδηλώσει την βλάστηση, έτσι πρέπει να καλλιεργούνται και οι ανθρώπινες ψυχές για να εκδηλώσουν τις δυνάμεις τους και να τις μεταβάλουν σε Ιδέες και συναισθήματα.
Επίσης όπως τα ύδατα καθιστούν γόνιμη την Γη προς καλλιέργεια των σπερμάτων από τα οποία θα εμφανισθεί η βλάστησις και από αυτήν τα άνθη και οι καρποί, έτσι και οι ανθρώπινες ψυχές πρέπει να εκδηλωθούν.
Τα Ελευσίνια Μυστήρια εικόνιζαν, επίσης, την περίοδο από την Φθινοπωρινή Ισημερία μέχρι την Χειμερινή Τροπή του Ηλίου ως αντιστοιχούσα στην περίοδο που η μητέρα Γη αναπαύεται και αναδιοργανώνει τις δυνάμεις της για να παρασκευασθεί να δεχθεί στους κόλπους της προς γονιμοποίηση τα σπέρματα των καρπών. Επίσης εκτός από τις εσωτερικές τελετές, είχαν και εξωτερικές εκδηλώσεις. Έτσι κατά τις αρχές του Φθινοπώρου έρχονταν και παρέμεναν στον παρακείμενο Ναό του Παρθενώνος, παρθένες της πόλεως των Αθηνών, οι οποίες ύφαιναν τον
πέπλο της θεάς της Σοφίας Αθηνάς.
Οι παρθένες αυτές, που

παρέμεναν εκεί, έξι μήνες για να φτιάξουν το έργο τους, αλληγορούσαν την αγνότητα τής ψυχής η οποία κατά τους μήνες του Φθινοπώρου και του Χειμώνος θα δεχθεί το σπέρμα της θείας ιδεολογίας, θα καλλιεργήσει και θα εκδηλώσει αυτό με τα αποτελέσματά του και θα υφάνει πέπλο με τον οποίο περιβαλλόμενη η Αθηνά θα αναγορευθεί θυγατέρα της Σοφίας»(1).

Τα Ελευσίνια Μυστήρια αποτελούσαν αναμφισβήτητα έναν από τους πιο ιερούς και σεβαστούς θεσμούς, ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού.
Σύμφωνα με την μυθολογική παράδοση, ιδρυτής των Ελευσινίων Μυστηρίων φέρεται ο Εύμολπος ή ο Μουσαίος ο οποίος ήταν γυιος του Ορφέως, υπάρχουν όμως και πλήθος άλλων εκδοχών, έτσι ώστε σήμερα να είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπορούμε να καταλήξουμε σε ένα ασφαλές συμπέρασμα, ως προς τον λόγο της εμφανίσεώς τους, τον τρόπο της διεξαγωγής τους αλλά και το ακριβές περιεχόμενο των διδασκαλιών και των μυήσεών τους, όπως αναφέρεται από πολλούς ερευνητές.
Μία έρευνά μου, όμως, που έγινε επάνω στην Οδύσσεια του Ομήρου με την αναφορά του στις πόλεις που επισκέφθηκε ο Οδυσσεύς φανερώνει ότι είναι όντως δημιουργοί των Ελευσινίων Μυστηρίων οι: Εύμολπος, Διοκλής, Κελεός και Τριπτόλεμος. Ας αφουγκραστούμε ένα απόσπασμα από το βιβλίο μου: "Οδύσσεια ο δρόμος της Μύησης" 


Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

ΕΛΙΑ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ


Καλλιέργεια – Εχθροί & Ασθένειες (Οπτικός Οδηγός Αναγνώρισης)



ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ: Olea europaea (L.)


Ελαία η ευρωπαϊκή






ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

1. ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΛΙΑΣΚλίμα - Έδαφος - Υψόμετρο2. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΛΑΙΩΝΑΕποχή φύτευσης της ελιάςΠροετοιμασία του εδάφους ελαιώναΣυστήματα φύτευσης ελαιώνων3. ΛΙΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ - Ενδεικτική βασική λίπανση νέων ελαιώνωνΕνδεικτική επιφανειακή λίπανση νέων ελαιώνωνΕνδεικτική βασική λίπανση παραγωγικών ελαιώνωνΕνδεικτική επιφανειακή λίπανση παραγωγικών ελαιώνων4. ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣΕνδεικτική άρδευση νέων ελαιώνωνΕνδεικτική άρδευση παραγωγικών ελαιώνων5. ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ (ΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ)Εχθροί της ελιάςΑσθένειες της ελιάς




 




  • Η καλλιέργεια της ελιάς εντοπίζεται στην εύκρατη ζώνη του Βόρειου και Νοτίου ημισφαιρίου και σε γεωγραφικό πλάτος 30° – 45° για το πρώτο και 15° – 40° για το δεύτερο.
  • Καλλιεργείται σε περιοχές με μεσογειακό κλίμα το οποίο χαρακτηρίζεται από ήπιους, υγρούς χειμώνες και ζεστά, ξηρά καλοκαίρια.
  • Περιοχές στις οποίες η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους -5 °C είναι απαγορευτικές για την εγκατάσταση ελαιώνα.
  • Ομοίως απαγορευτικές είναι και εκείνες οι περιοχές στις οποίες την περίοδο της ωρίμανσης παρατηρούνται πρώιμοι φθινοπωρινοί παγετοί, την περίοδο της έκπτυξης των οφθαλμών πρώιμοι ανοιξιάτικοι παγετοί και την περίοδο της άνθησης οι επικρατούντες άνεμοι είναι ξηροί και ζεστοί ή έχουν καταγραφεί υψηλές θερμοκρασίες.
  • Η ελιά είναι εξαιρετικά φωτόφιλο φυτό. Για την ανάπτυξή της απαιτείται έκθεση σε περιβάλλον που θα παρέχει από 2.400 έως 2.700 ώρες ηλιοφάνειας ετησίως.
  • Εάν στην επιλεχθείσα περιοχή οι βροχοπτώσεις κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα (200-300 mm/έτος), η απόδοση της ελιάς θα είναι ικανοποιητική μόνο στα εδάφη που τα χαρακτηρίζει επαρκής ικανότητα συγκράτησης νερού ή υπάρχει η δυνατότητα συμπληρωματικής άρδευσης. Σε περιοχές με υψηλές βροχοπτώσεις (400-600 mm/έτος) η απόδοση της ελιάς θα είναι ικανοποιητική υπό την προϋπόθεση ότι το έδαφος χαρακτηρίζεται από επαρκή αποστράγγιση.
  • Για να διακοπεί ο λήθαργος των ανθοφόρων οφθαλμών απαιτούνται χαμηλές θερμοκρασίες περίπου δύο μηνών, με μέσο όρο κυμαινόμενο μεταξύ 1,5 ° C και 10 ° C.





  • Η ελιά μπορεί να καλλιεργηθεί σε κάθε εδαφικό τύπο, ακόμη και στα πετρώδη, άγονα ή και αλατούχα εδάφη, αρκεί να διαθέτουν ικανοποιητική στράγγιση. Ωστόσο μεγαλύτερες αποδόσεις παρατηρούνται σε γόνιμα, μέσης σύστασης αμμοαργιλώδη εδάφη που συγκρατούν υγρασία και έχουν βάθος 1 – 1,5 m.
  • Αναπτύσσεται σε εδαφικό pH το οποίο κυμαίνεται μεταξύ 6,5 – 8,5. Όμως για την παραγωγή εξαιρετικής ποιότητας βρώσιμης ελιάς και ελαιολάδου μία από τις προϋποθέσεις είναι η οξύτητα του εδάφους να κυμαίνεται μεταξύ 7 – 8.
  • Η ελιά ευνοείται ιδιαιτέρως από την παρουσία ασβεστίου, καλίου και βορίου στο έδαφος.





Η φύτευση της ελιάς μπορεί να γίνει σε πεδινές, παραθαλάσσιες, ημιορεινές και ορεινές (έως και 1000 m υψόμετρο για κάποιες ποικιλίες) περιοχές της Νοτίου Ελλάδος, ενώ στην Βόρεια Ελλάδα η καλλιέργειά της περιορίζεται στις παραλιακές περιοχές.






  • Τα γλαστρωμένα ή σε σακκούλα δέντρα και δενδρύλλια ελιάς φυτεύονται όλον τον χρόνο για ερασιτεχνικές καλλιέργειες αποφεύγοντας όμως τις περιόδους ακραίων κλιματικών συνθηκών.
  • Τα γλαστρωμένα δενδρύλλια ή δέντρα ελιάς που προορίζονται για επαγγελματικούς ελαιώνες φυτεύονται όλον τον χρόνο αποφεύγοντας ομοίως τις περιόδους ακραίων κλιματικών συνθηκών και με την προϋπόθεση πως ο ελαιώνας είναι ποτιστικός.
  • Για την δημιουργία επαγγελματικών ελαιώνων από δενδρύλλια ελιάς σε σακούλα, η φύτευση πραγματοποιείται από τον Νοέμβριο έως τα τέλη Μαίου, λαμβάνοντας υπόψιν τις ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες της εκάστοτε περιοχής και περιόδου. Εάν η περιοχή δεν πλήττεται από παγετούς οι ελιές φυτεύονται το φθινόπωρο. Στην αντίθετη περίπτωση φυτεύονται την άνοιξη.





  • Οι απαιτούμενες εργασίες για την εγκατάσταση του ελαιώνα συνιστάται να ξεκινήσουν 12 με 18 μήνες πριν από την φύτευση.
  • Εφόσον υπάρχει η δυνατότητα, είναι χρήσιμο να προηγηθεί καλλιέργεια ψυχανθών.
  • Γίνεται συστηματική αφαίρεση των ζιζανίων με μηχανικά ή χημικά μέσα.
  • Πραγματοποιείται ανάλυση εδάφους.
  • Σε περιοχές όπου υπάρχει η δυνατότητα άρδευσης εγκαθίσταται αρδευτικό σύστημα.
  • Πραγματοποιείται άροση όταν το εδάφος βρίσκεται σε ρώγο, με τρίυνο άροτρο από μικρού βάρους ελκυστήρα αποφεύγοντας την αναστροφή και την συμπίεση αυτού. Μόνο στην περίπτωση πολύ συμπαγών εδαφών πραγματοποιείται βαθιά άροση με ταυτόχρονη ενσωμάτωση 2 – 4 τόννων κοπριάς ή κομπόστ.
  • Μία με δύο εβδομάδες αργότερα ακολουθεί κανονική άροση κατά την οποία γίνεται και η ενσωμάτωση σε βάθος 10 έως 20 cm της βασικής φωσφοροκαλιούχας λίπανσης.
  • Λίγες ημέρες προ της φυτεύσεως πραγματοποιείται ελαφρά επιφανειακή κατεργασία του εδάφους.
  • Γίνεται ή σήμανση των θέσεων φύτευσης.





Α. Παραδοσιακοί ελαιώνες

  • Οι παραδοσιακοί ελαιώνες έρχονται από τα βάθη της γεωργικής ιστορίας και αντικατοπτρίζουν την προσπάθεια, τον μόχθο και την σοφία του αγρότη που με τα εκάστοτε δεδομένα μέσα αξιοποίησε κατά τον βέλτιστο τρόπο κάθε σπιθαμή αρόσιμης γης προωθώντας και εξελίσσοντας την τέχνη της ελαιοκαλλιέργειας. Σήμερα, ωστόσο, εκτός από τις άνυδρες ερημικού χαρακτήρα εκτάσεις, αυτό το σύστημα γεωργικής εκμετάλλευσης εγκαταλείπεται και αντικαθίσταται από άλλες σύγχρονες και πιό αποδοτικές μορφές καλλιέργειας.
  • Στους παραδοσιακούς ελαιώνες τα ελαιόδεντρα που φυτεύονται ανά στρέμμα δεν ξεπερνούν τα 20. Οι αποστάσεις φύτευσης ποικίλουν - 7x7 m, 6x8 m, 8x8 m, 10x10 m, 10x12 m, 12x12 m - εξαρτώμενες κυρίως από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες. Όσο πιο αβαθή και άγονα είναι τα χωράφια τόσο μεγαλύτερες γίνονται και οι αποστάσεις, τα δε δέντρα αποδίδουν ικανοποιητική παραγωγή μετά την δεκαετία.




Β. Εντατικοί ελαιώνες πυκνής φύτευσης

  • Στους ελαιώνες πυκνής φύτευσης μπορούν να εγκατασταθούν από 100 μέχρι 160 περίπου ελαιόδενδρα ανά στρέμμα.
  • Οι αποστάσεις φύτευσης κυμαίνονται από 1,5 m επί της γραμμής μέχρι 4 έως 6,5 m ανάμεσα στις γραμμές.
  • Τα ελαιόδενδρα διαμορφώνονται σε σχήματα που αφενός μεν αυξάνουν την παραγωγικότητα αφετέρου δε, διευκολύνουν την κίνηση των γεωργικών μηχανημάτων.
  • Σε αυτό το σύστημα φύτευσης της ελιάς τα δένδρα εισέρχονται συντομότερα στην παραγωγή.




Γ. Υπερεντατικοί ελαιώνες υπέρπυκνης φύτευσης

  • Στους ελαιώνες υπέρπυκνης φύτευσης μπορούν να εγκατασταθούν από 150 μέχρι 200 περίπου ελαιόδενδρα ανά στρέμμα.
  • Οι αποστάσεις φύτευσης κυμαίνονται από 1,25 έως 1,5 m επί της γραμμής μέχρι 2,5 έως 4,7 m ανάμεσα στις γραμμές.
  • Οι ποικιλίες που χρησιμοποιούνται είναι οι νεώτερες Favolosa, Don Carlo και Allegra, μαζί με τις αρχικές Arbequina, Arbosana καθώς και ο κλώνος i-38 της Κορωνέικης – η οποία, αξίζει να σημειωθεί, έχει χαρακτηριστεί από το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου "Ποικιλία Παγκοσμίου Κληρονομιάς”.
  • Σε αυτό το σύστημα τα ελαιόδενδρα σχηματίζουν φυτικό φράχτη ανά γραμμή και διαμορφώνονται σε σχήμα παλμέτας ή ύψιλον με μόνιμη στήριξη ενώ εισέρχονται στην καρποφορία από τον 2ο με 3ο χρόνο.






Προτού φυτευθούν τα δενδρύλλια ελιάς εφαρμόζονται με διασπορά και ενσωμάτωση στο έδαφος 120-150 kg/στρέμμα απλού υπερφωσφορικού λιπάσματος (0-20-0) μαζί με 50-80 kg/στρέμμα θειϊκού καλίου (0-0-50). Οι ποσότητες αυτές θα εφοδιάσουν τα δενδρύλλια ελιάς με φώσφορο και κάλιο τουλάχιστον για τα επόμενα πέντε χρόνια.





  • Το 1ο έτος εφαρμόζονται 100-200 gr/δέντρο αζώτου (N) σε τρείς δόσεις, όπου με την πρώτη δόση χορηγείται το 25 % περίπου του λιπάσματος στις αρχές ανοίξεως, με την δεύτερη δόση χορηγείται το 35 % περίπου στίς αρχές του καλοκαιριού και το υπόλοιπο 35% δίδεται με την τρίτη δόση η οποία πραγματοποιείται στα τέλη του καλοκαιριού.
  • Το 2ο έτος εφαρμόζονται 140-280 gr/δέντρο αζώτου (N) σε τρείς δόσεις, όπου με την πρώτη δόση χορηγείται το 27 % περίπου του λιπάσματος στις αρχές ανοίξεως, με την δεύτερη δόση χορηγείται το 36 % περίπου στίς αρχές του καλοκαιριού και το υπόλοιπο 37% δίδεται με την τρίτη δόση η οποία πραγματοποιείται στα τέλη του καλοκαιριού.
  • Το 3ο έτος εφαρμόζονται 200-400 gr/δέντρο αζώτου (N) σε τρείς δόσεις, όπου με την πρώτη δόση χορηγείται το 30 % περίπου του λιπάσματος στις αρχές ανοίξεως, με την δεύτερη δόση χορηγείται το 35 % περίπου στίς αρχές του καλοκαιριού και το υπόλοιπο 35% δίδεται με την τρίτη δόση η οποία πραγματοποιείται στα τέλη του καλοκαιριού.
  • Το 4ο έτος εφαρμόζονται 300-600 gr/δέντρο αζώτου (N) σε τρείς δόσεις, όπου με την πρώτη δόση χορηγείται το 30 % περίπου του λιπάσματος τον χειμώνα, με την δεύτερη δόση χορηγείται το 33 % περίπου την άνοιξη και το υπόλοιπο 35% δίδεται με την τρίτη δόση η οποία πραγματοποιείται το καλοκαίρι.
  • Το 5ο έτος χορηγούνται οι ίδιες ποσότητες και στα ίδια χρονικά διαστήματα με αυτά του 4ου έτους.





Η βασική λίπανση των παραγωγικών δέντρων ελιάς πραγματοποιείται τον χειμώνα με την χορήγηση 0,3-0,5 kg φωσφόρου (P2O5), 0,6-1,2 kg καλίου (K2O) και 40-50 gr βόρακα ανά δέντρο και έτος.





Χορηγείται 0,5-1,5 kg αζώτου (Ν) ανά δέντρο και έτος, με τα 2/3 της ποσότητας να δίδονται αρχές Μαρτίου και το υπόλοιπο 1/3 να δίδεται κατά τα μέσα Μαίου.





  • Όπου υπάρχει η δυνατότητα άρδευσης συνιστάται να πραγματοποιείται καθόλην την διάρκεια της βλαστικής περιόδου και σε συχνότητα τέτοια που να καλύπτει τις ημερήσιες ανάγκες των δέντρων σε νερό.
  • Κρίσιμα στάδια για την άρδευση της ελιάς είναι εκείνα της διαφοροποίησης των ανθοφόρων οφθαλμών, της άνθησης και καρπόδεσης (Aπρίλιο-Mάιο), η περίοδος σκλήρυνσης του ελαιοπυρήνα (Iούνιο) και τα μέσα με τέλη Αυγούστου όπου αρχίζει η διόγκωση του καρπού.
  • Η επάρκεια εδαφικής υγρασίας την περίοδο του Φθινοπώρου μέχρι το στάδιο της συγκομιδής συντελεί στην μέγιστη ανάπτυξη των καρπών, στην αύξηση της παραγωγής καθώς και της ποιοτικών χαρακτηριστικών του ελαιοκάρπου.

Τρίτη, 19 Σεπτεμβρίου 2017

Η Αθήνα κατά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, όπως τη φωτογράφισαν τα γαλλικά στρατεύματα (1916-17)


Μαγειρεύοντας με θέα την Ακρόπολη, λόφος των ΜουσώνΜαγειρεύοντας με θέα την Ακρόπολη, λόφος των Μουσών

γράφει ο Σπύρος Κακουριώτης
Πηγήmonopoli.gr

Την Αθήνα του Εθνικού Διχασμού μέσα από τη ματιά των γαλλικών στρατευμάτων που στάλθηκαν να πολεμήσουν σε ένα από τα δευτερεύοντα μέτωπα του Α' Παγκοσμίου πολέμου αναδεικνύει η φωτογραφική έκθεση «Αθήνα 1917: Με το βλέμμα της Στρατιάς της Ανατολής», που από τις 15 Σεπτεμβρίου φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη.
Δύσκολα ο επισκέπτης θα διακρίνει πίσω τους τα πάθη που συγκλονίζουν την πρωτεύουσα του κράτους, που οκτώ μήνες νωρίτερα, τον Νοέμβριο του 1916, υπήρξε πεδίο μάχης, ανάμεσα στους οπαδούς του βασιλιά Κωνσταντίνου και τον στρατό του, από τη μια, και τα αγγλογαλλικά στρατεύματα που αποβιβάστηκαν στον Πειραιά, βομβαρδίζοντας την πρωτεύουσα.
benaki 2
 Στρατοπέδευση στο ιερό του Διονύσου
Η αντίσταση των κωνσταντινικών και το πογκρόμ κατά των οπαδών του Βενιζέλου θα οδηγήσει στον ναυτικό αποκλεισμό και συνακόλουθα στην πείνα, εικόνες της οποίας καταγράφονται σε ορισμένες από τις φωτογραφίες της έκθεσης. Τέλος, τον Ιούνιο του 1917, ο βασιλιάς καταφεύγει στο εξωτερικό (σημ Φιλίστωρος: δεν καταφεύγει, αλλά εκθρονίζεται από την Αντάντ) και ο Βενιζέλος εισέρχεται στην πρωτεύουσα, με τη στήριξη των γαλλικών στρατευμάτων, που είχαν βάση τους τη Θεσσαλονίκη.
benaki 8
 Φρουρά στον Ναό της Αθηνάς Νίκης
Το αίμα που είχε χωρίσει τις δύο παρατάξεις δεν αποτυπώνεται παρά ελάχιστα από τους Γάλλους στρατιωτικούς φωτογράφους, και αυτό μόνο όταν έχει προπαγανδιστική αξία (π.χ. βλέπουμε τους βανδαλισμούς στην οικία του Βενιζέλου ή τα πτώματα θυμάτων των Νοεμβριανών).
benaki 6
 Πλανόδιος πωλητής σταφυλιών, οδός Καραϊσκάκη, Ψυρή
Αντίθετα, δύο είναι τα στοιχεία που θα τραβήξουν περισσότερο το βλέμμα τους: οι κλασικές αρχαιότητες –όπου και σταθμεύουν μονάδες του γαλλικού στρατού, ιδιαίτερα στην Ακρόπολη, το Ηρώδειο ή το θέατρο του Διονύσου– και ο αρχιτεκτονικός νεοκλασικισμός της πόλης, με μηδαμινή, τις πιο πολλές φορές, την παρουσία ανθρώπων.
Αφετέρου, μια εθνογραφική (αλλά και αρκετά οριενταλιστική) ματιά, που εστιάζει στα «μη ευρωπαϊκά» στοιχεία αυτής της ευρωπαϊκής πρωτεύουσας: κατσίκια μπροστά στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου, γαϊδούρια και κάρα στους δρόμους, πλίνθινα χαμηλά σπιτάκια σκαρφαλωμένα στις ακρινές συνοικίες...
benaki 5
 Πωλητές υποδημάτων, οδός Πανδρόσου. Στο βάθος το τζαμί Δισδαράκη
Οι φωτογραφίες επελέγησαν από ένα σύνολο 550 οπτικών τεκμηρίων που αφορούν την Αθήνα του 1917 και φυλάσσονται στα φωτογραφικά και κινηματογραφικά αρχεία του γαλλικού υπουργείου Αμύνης (όπου μόνο για την Ελλάδα της εποχής διασώζονται περίπου 10.000 φωτογραφίες).